Zatrucie pokarmowe: objawy, przebieg, leczenie oraz zapobieganie
Zatrucie pokarmowe to stan zapalny przewodu pokarmowego występujący w postaci ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego.
Przyczyną zatruć pokarmowych są zwykle znajdujące się w żywności bakterie lub wirusy. Zdecydowanie częściej zdarzają się one w ciepłych porach roku, gdy drobnoustroje znajdują korzystne dla siebie warunki rozwoju.
Bakteryjne zatrucia pokarmowe powodują toksyny produkowane w czasie wzrostu drobnoustrojów. Okres wylęgania tej choroby jest zróżnicowany i zależy od rodzaju bakterii. Objawy zatrucia pokarmowego najczęściej ustępują po kilku dniach.
Objawy zatrucia pokarmowego występują w czasie od kilku minut do kilku dni po spożyciu zatrutego produktu. Są to zazwyczaj nudności, ból żołądka, wymioty, biegunka, a czasami nawet gorączka. W znaczącej większości przypadków symptomy są nieprzyjemne, ale nie zagrażają życiu.
Zatrucie jadem kiełbasianym (forma zatrucia pokarmowego), jest wyjątkiem i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej. Zatrucie to jest wywołane przez toksynę produkowaną podczas beztlenowego wzrostu laseczki jadu kiełbasianego, do którego dochodzi na skutek spożycia zakażonych przetworów mięsnych, warzywnych i rybnych w puszkach lub wekach. W chorobie tej oprócz objawów nieżytu żołądkowo-jelitowego występuje niedowład mięśni mimicznych, co daje obraz maskowatej twarzy. Ponadto chory widzi podwójnie, ma szerokie źrenice, często pojawia się jednostronne opadanie powieki, chrypka, a nawet bezgłos. Do tych objawów mogą dołączyć: trudności w połykaniu, zaparcie, zatrzymanie moczu w wyniku uszkodzenia układu nerwowego. Dlatego zatrucie jadem kiełbasianym jest tak niebezpieczne i wymaga leczenia szpitalnego.
Interwencja lekarska jest również niezbędna w ostrym zatruciu Salmonellą. Najczęściej występującą postacią jest ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, charakteryzujący się takimi objawami jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, a niekiedy pojawia się gorączka i bóle głowy. Czasami choroba przyjmuje bardziej gwałtowne formy, nazywane w zależności od rodzaju występujących objawów postacią: cholerowatą, durowatą, grypopodobną, które często wymagają leczenia szpitalnego.
Salmonella jest obecna przede wszystkim w świeżym i niedogotowanym drobiu oraz surowych jajkach.
W przypadku zwykłego zatrucia bakteryjnego, jeżeli nie mamy możliwości kontaktu z lekarzem, leczenie polega przede wszystkim na postępowaniu objawowym i stosowaniu diety.
Podstawowym elementem kuracji jest uzupełnienie płynów, ponieważ może dojść do odwodnienia organizmu. Wymioty i biegunka doprowadzają również do dużych strat elektrolitów, zwłaszcza sodu, potasu i chloru. Niedobory elektrolitowe nakładające się na odwodnienie pogarszają stan chorego i mogą spowodować zaburzenia zwłaszcza ze strony układu krążenia. Spożywanie coca-coli i innych napojów zawierających kofeinę nie jest wskazane w postępowaniu z zatruciami pokarmowymi.
Najważniejsze zasady diety:
- Przez 1-2 dni w ostrym nieżycie żołądka zazwyczaj nie podaje się w ogóle pokarmów. Wskazane są napoje niskosłodzone o temperaturze pokojowej, takie jak herbata, rumianek, napar z mięty, woda niegazowana. W ciągu dnia powinniśmy wypijać około 2 litrów płynów. Korzystniej jest pić często, ale w małych ilościach.
- W przypadku utrzymujących się wymiotów można pić większe ilości, aby sprowokować ponowne torsje i oczyścić żołądek z niepożądanego pokarmu.
- Wprowadzenie pożywienia musi odbywać się stopniowo. Początkowo dietę wzbogacamy o kleiki, które powinny być przyrządzone z ryżu lub kaszy manny gotowanej na wodzie (nie na mleku!) z dodatkiem soli. Jeżeli wprowadzenie tego rodzaju pokarmów nie wywołuje żadnych niepożądanych objawów, dalej rozszerzamy dietę o sucharki. Następnie możemy urozmaicić jadłospis, włączając np. jajko na miękko, gotowane ziemniaki, gotowane mięso.
- W początkowej fazie, należy unikać nabiału, warzyw i owoców, potraw smażonych lub zawierających dużą ilość tłuszczu.
- Z mięs należy wybierać chude i delikatne gatunki.
- W dalszym rozszerzeniu menu można podać banana lub owoce zawierające dużo pektyn, np. pieczone jabłko, powoli przechodząc do zwyczajowej diety.
- Przez dłuższy jednak okres, mimo uzyskanej poprawy, a nawet całkowitego wyzdrowienia, należy unikać podawania konserw, marynat, mięsa i ryb wędzonych, warzyw strączkowych, warzyw kapustnych, alkoholu i ostrych przypraw.
Jeżeli sama dieta nie przynosi korzystnych rezultatów, należy bezwzględnie zasięgnąć porady lekarskiej. Wszelkiego typu leczenie farmakologiczne powinno odbywać się pod okiem specjalisty.
Zapobieganie:
- Myć ręce przed kontaktem z każdym produktem żywnościowym.
- Sprawdzać terminy przydatności do spożycia umieszczone na opakowaniach.
- Odgrzewać ugotowane potrawy nie więcej niż raz.
- Deski do krojenia drobiu i ryb dokładnie myć i nie używać do innych celów.
- Przechowywać produkty szybko psujące się w warunkach chłodniczych.
- Najlepiej rozmrażać produkty w lodówce, dbając przy tym, aby wycieki z rozmrażających się mięs nie dostały się do innych artykułów spożywczych.
- Należy unikać żywności zawierającej surowe jaja.
- Dokładnie myć owoce i warzywa przed spożyciem.
- Należy unikać picia nieprzegotowanej wody z kranu lub studni.
