ROTAWIRUSY

Grupa wirusów należących do rodziny reowirusów (Reoviridae). Nazwa rota- związana jest z ich kształtem przypominającym koło (łac. rota = koło). Są znane od kilkudziesięciu lat, zidentyfikowano siedem głównych grup, z czego trzy (A, B i C) są zaraźliwe dla ludzi; grupa A jest najbardziej powszechna.

Źródłem zakażenia są chorzy, którzy wydalają wirusy dwa dni przed i około dziesięciu dni po wystąpieniu objawów zakażenia, choć wydalanie może utrzymywać się nawet do kilkunastu tygodni . Choroba przenosi się drogą fekalno-oralną, co potwierdza obecność wirusa w kale.

Rotawirusy powodują wymioty, wodnistą biegunkę oraz gorączkę, czasami występują objawy ze strony górnych dróg oddechowych. .Są najczęstszą przyczyną ostrej biegunki u dzieci, powodując zgon ponad pół miliona dzieci każdego roku w krajach rozwijających się (dane z 2005).
Stwierdza się również zakażenia rotawirusowe u zwierząt domowych (psy, świnie, bydło). W 2006 roku pojawiły się skuteczne i bezpieczne szczepionki.

ADENOWIRUSY

Grupa wirusów z rodziny Adenoviridae, nazwa nawiązuje do migdałków, tkanki adenoidalnej, z której po raz pierwszy zostały wyizolowane. Wyróżnia się 6 podtypów A-F, zakaźnych dla ludzi.

Adenowirusy są odpowiedzialne głównie za stany biegunkowe u niemowląt. Okres wylęgania jest dłuższy, wynosi 8-10 dni. Najczęściej chorują dzieci najmłodsze, do ukończenia drugiego roku życia. Zakażenia adenowirusowe występują przez cały rok.

“MAŁE OKRĄGŁE WIRUSY”

Reprezentowane są przez szczep Norwalk. Nazwa pochodzi od ich pierwszego wykrycia w czasie epidemii biegunki w Norwalk (Ohio).

Odpowiadają najczęściej za zakażenia jelitowe u dzieci starszych i osób dorosłych. Okres wylęgania wynosi 12 godzin, a objawy kliniczne są podobne do innych wirusowych zakażeń jelitowych, czyli występują wymioty, wodnista biegunka, oraz podniesienie ciepłoty ciała.

KORONAWIRUSY

Wirusy zwierzęce, z rodziny Coronaviridae. Nazwa pochodzi od widocznej pod mikroskopem elektronowym ” korony”, utworzonej na otoczce wirusa, kapsydzie, złożonej ze struktur przypominających kształtem żarówki. Występują trzy typy wirusów, dwa z nich powodują w sezonie jesienno-zimowym nieżyty górnych dróg oddechowych.

Jest to jeden z rzadszym patogenów powodująch “jelitówkę”.

KALICIWIRUSY

Wirusy z rodziny Caliciviruses, (łac. calix- kielich). Nazwa pochodzi od 32 wgłębień w kapsydzie o profilu kielicha. Kaiciwirusy przenoszą się zarówno drogą fekalno-oralną jak i kropelkową.

Wirus wywołuje nieżyt żołądka i jelit, objawiające się wymiotami i biegunką. Czas inkubacji wynosi około 2 dni, objawy trwają do 3 dni. Jest to jeden z najczęstszych patogenów zakażających układ pokarmowy u dzieci.

ASTROWIRUSY

Wirusy z rodziny Astroviridae. Pod mikroskopem elektronowym wiriony widoczne o kształcie gwiazdy.

Najprawdopodobniej są bardzo rozpowszechnione wśród populacji ludzkiej, jednak cechują się małą patogennością. Wywołują biegunki o łagodnym przebiegu.

Zatrucie pokarmowe to stan zapalny przewodu pokarmowego występujący w postaci ostrego nieżytu żołądkowo-jelitowego.
Przyczyną zatruć pokarmowych są zwykle znajdujące się w żywności bakterie lub wirusy. Zdecydowanie częściej zdarzają się one w ciepłych porach roku, gdy drobnoustroje znajdują korzystne dla siebie warunki rozwoju.
Bakteryjne zatrucia pokarmowe powodują toksyny produkowane w czasie wzrostu drobnoustrojów. Okres wylęgania tej choroby jest zróżnicowany i zależy od rodzaju bakterii. Objawy zatrucia pokarmowego najczęściej ustępują po kilku dniach.
Objawy zatrucia pokarmowego występują w czasie od kilku minut do kilku dni po spożyciu zatrutego produktu. Są to zazwyczaj nudności, ból żołądka, wymioty, biegunka, a czasami nawet gorączka. W znaczącej większości przypadków symptomy są nieprzyjemne, ale nie zagrażają życiu.

Zatrucie jadem kiełbasianym (forma zatrucia pokarmowego), jest wyjątkiem i wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej. Zatrucie to jest wywołane przez toksynę produkowaną podczas beztlenowego wzrostu laseczki jadu kiełbasianego, do którego dochodzi na skutek spożycia zakażonych przetworów mięsnych, warzywnych i rybnych w puszkach lub wekach. W chorobie tej oprócz objawów nieżytu żołądkowo-jelitowego występuje niedowład mięśni mimicznych, co daje obraz maskowatej twarzy. Ponadto chory widzi podwójnie, ma szerokie źrenice, często pojawia się jednostronne opadanie powieki, chrypka, a nawet bezgłos. Do tych objawów mogą dołączyć: trudności w połykaniu, zaparcie, zatrzymanie moczu w wyniku uszkodzenia układu nerwowego. Dlatego zatrucie jadem kiełbasianym jest tak niebezpieczne i wymaga leczenia szpitalnego.

Interwencja lekarska jest również niezbędna w ostrym zatruciu Salmonellą. Najczęściej występującą postacią jest ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy, charakteryzujący się takimi objawami jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, a niekiedy pojawia się gorączka i bóle głowy. Czasami choroba przyjmuje bardziej gwałtowne formy, nazywane w zależności od rodzaju występujących objawów postacią: cholerowatą, durowatą, grypopodobną, które często wymagają leczenia szpitalnego.
Salmonella jest obecna przede wszystkim w świeżym i niedogotowanym drobiu oraz surowych jajkach.

W przypadku zwykłego zatrucia bakteryjnego, jeżeli nie mamy możliwości kontaktu z lekarzem, leczenie polega przede wszystkim na postępowaniu objawowym i stosowaniu diety.
Podstawowym elementem kuracji jest uzupełnienie płynów, ponieważ może dojść do odwodnienia organizmu. Wymioty i biegunka doprowadzają również do dużych strat elektrolitów, zwłaszcza sodu, potasu i chloru. Niedobory elektrolitowe nakładające się na odwodnienie pogarszają stan chorego i mogą spowodować zaburzenia zwłaszcza ze strony układu krążenia. Spożywanie coca-coli i innych napojów zawierających kofeinę nie jest wskazane w postępowaniu z zatruciami pokarmowymi.
Najważniejsze zasady diety:

• Przez 1-2 dni w ostrym nieżycie żołądka zazwyczaj nie podaje się w ogóle pokarmów. Wskazane są napoje niskosłodzone o temperaturze pokojowej, takie jak herbata, rumianek, napar z mięty, woda niegazowana. W ciągu dnia powinniśmy wypijać około 2 litrów płynów. Korzystniej jest pić często, ale w małych ilościach.
• W przypadku utrzymujących się wymiotów można pić większe ilości, aby sprowokować ponowne torsje i oczyścić żołądek z niepożądanego pokarmu.
• Wprowadzenie pożywienia musi odbywać się stopniowo. Początkowo dietę wzbogacamy o kleiki, które powinny być przyrządzone z ryżu lub kaszy manny gotowanej na wodzie (nie na mleku!) z dodatkiem soli. Jeżeli wprowadzenie tego rodzaju pokarmów nie wywołuje żadnych niepożądanych objawów, dalej rozszerzamy dietę o sucharki. Następnie możemy urozmaicić jadłospis, włączając np. jajko na miękko, gotowane ziemniaki, gotowane mięso.
• W początkowej fazie, należy unikać nabiału, warzyw i owoców, potraw smażonych lub zawierających dużą ilość tłuszczu.
• Z mięs należy wybierać chude i delikatne gatunki.
• W dalszym rozszerzeniu menu można podać banana lub owoce zawierające dużo pektyn, np. pieczone jabłko, powoli przechodząc do zwyczajowej diety.
• Przez dłuższy jednak okres, mimo uzyskanej poprawy, a nawet całkowitego wyzdrowienia, należy unikać podawania konserw, marynat, mięsa i ryb wędzonych, warzyw strączkowych, warzyw kapustnych, alkoholu i ostrych przypraw.

Jeżeli sama dieta nie przynosi korzystnych rezultatów, należy bezwzględnie zasięgnąć porady lekarskiej. Wszelkiego typu leczenie farmakologiczne powinno odbywać się pod okiem specjalisty.

Zapobieganie:

• Myć ręce przed kontaktem z każdym produktem żywnościowym.
• Sprawdzać terminy przydatności do spożycia umieszczone na opakowaniach.
• Odgrzewać ugotowane potrawy nie więcej niż raz.
• Deski do krojenia drobiu i ryb dokładnie myć i nie używać do innych celów.
• Przechowywać produkty szybko psujące się w warunkach chłodniczych.
• Najlepiej rozmrażać produkty w lodówce, dbając przy tym, aby wycieki z rozmrażających się mięs nie dostały się do innych artykułów spożywczych.
• Należy unikać żywności zawierającej surowe jaja.
• Dokładnie myć owoce i warzywa przed spożyciem.
• Należy unikać picia nieprzegotowanej wody z kranu lub studni.